Prisoner’s Dilemma: Mahkum İkilemi Nedir?

Tutsak İkilemi, Mahkum ikilemi ya da Mahkumlar Çıkmazı. İsim konusunda bir birliktelik sağlanamasa da (ben bu yazıda Mahkum İkilemi diye söz edeceğim) Mahkum İkilemi, sosyal bilimlerin en çok tanınan strateji oyunudur. İki tutuklunun suçları ispatlanamadığında ya da bir kanıt bulunmadığında onları birbirlerine kırdırarak sonuç almaya yarayan bir senaryodur. aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa

Merrill Flood ve Melvin Dresher tarafından 1950’lerde geliştirilen bu senaryonun amacı mahkumları ikileme sokarak kendileri için doğru olan kararı vermemelerini sağlamaktır. Çünkü bunu başarırlarsa her iki mahkum en fazla cezayı alabilecektir. Uydurma bir olayla konuyu daha anlaşılabilir bir hale getirelim. A ve B silahlı bir soygun yaptıkları gerekçesiyle bir kanıt olmamasına rağmen gözaltına alınırlar ve farklı odalara konulurlar. Polis Mahkumlar İkilemi oynamak için ikisinin yanına tek tek gider ve ikisine de şunları söyler

  • Sen ve suç ortağın itiraf ederseniz beşer yıl
  • İkiniz de sessiz kalırsanız birer yıl
  • İkinizden biri itiraf eder diğeriniz sessiz kalırsa sessiz kalan 20 yıl hapis yatar, itiraf eden ise serbest kalır.

Bu tekliflerin ardından rahat rahat düşünecek kadar vakit tanınır. İki taraf içinde en iyi seçenek sessiz kalmaktır ama karşı tarafın sessiz kalacağına güvenleri yoktur. Üstelik böyle bir durumda 20 yıl hapisle cezalandırılacaklardır. Polis tarafından beklenen sonuç şüphesiz; ikisinin de ortada kanıt olmamasına rağmen suçlarını itiraf etmeleri ve mümkün olan en yüksek cezayı almalarıdır.prisoners-dilemma-kural-tablosu

Mahkumlar kararlarını bildirmek için yanlarına gelen polise suçlarını itiraf ederler.  birer sene hapisle cezalandırılmak varken beşer sene hapisle cezalandırılırlar.
Oyun Teorisi’nin en çok uygulanan teorilerinden biri olan Mahkumlar İkilemi’nden çıkaracağımız sonuç; kendi çıkarlarımız yerine grup çıkarlarını düşündüğümüzde her zaman daha kârlı olacağımızdır. Christopher Nolan’ın yönettiği Kara Şövalye’yi izleyenler Mahkumlar İkilemi’nin nerede kullanıldığını sanırım bu yazıdan sonra anlamış olacaklardır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir