Lale Soğanı Balonu ve Bitcoin

“Lale çılgınlığı” 1600’lü yılların Hollanda’sını lale soğanlarının cezbettiği, fiyatlarının havada uçuştuğu ve sonrasında bu modanın çöktüğü dönemdir. Son zamanlarda insanlar kripto para birimlerinin çok hızlı yükselişi sebebiyle Bitcoin’i, lale çılğınlığı dönemiyle kıyaslamaya başladı ve ikisinin de düşünebileceğinizden daha fazla ortak yanı var.

JPMorgan’ın CEO’su Jamie Dimon, Bitcon’in lale soğanlarından daha kötü olduğunu söylüyor ve en nihayetinde batacak bir dolandırıcılık diye de ekliyor. Geçtiğimiz senenin Eylül ayının ortalarında yapılan bu açıklamadan beri bitcoinin değeri %268 artış gösterdi. Lale soğanı fiyatları ise o dönemde bir ay içerinde %1100 artış göstermişti. İkisi arasındaki benzerlik kolayca görülebilir.

lale-balonunun-patlamasi_503x307

Karşılaştırma bununla bitmiyor.

Capital Economics baş global stratejisti Andrew Kennighham, “Laleler 16. yüzyılın sonlarında Osmanlı İmparatorluğu’ndan getirildi ve Bitcoin gibi laleler de garip ve ender oldukları için popüler oldu.” diyor.

İkisinin tuhaflığına ek olarak, laleler ve Bitcoin sadece nüfusun belirli kesimleri tarafından takdir gördü. Laleler, toplumun birçok kesimi tarafından konuşulurken ağırlıklı olarak elitler ve aristokrat kesimler arasında ticaret malzemesi oluyordu. Bitcoin, erken benimseyenler ve meraklı kişiler arasında üne kavuşmuş, fiyatlarındaki oynaklık ve yükselmeler çoğu kişiyi zor durumda bırakmıştır.

Son çıkan medya aldatmacalarıyla birlikte Bitcoin borsasında işlemler hiç olmadığı kadar fazla olmaya başladı. Hala nispeten nüfusun küçük bir kısmını kapsasa da Bitcoin, 2000 yılındaki teknoloji balonu ve 2007 yılındaki konut krizine kıyasla lale balonuna daha çok benzerlik gösteriyor.

Eğer ki Bitcoin balonu patlasaydı, Kennigham’a göre bu durum borsanın %0.6 puan düşmesiyle eşdeğer olurdu. CoinMarketCap.com’ a göre Bitcoin nispeten küçük bir varlık ve 240 milyar dolarlık bir piyasa değeri var. Bu arada Bloomberg’den alınan verilere göre S&P 500’deki şirketler 24,8 trilyon dolardan fazlasını temsil ediyor.

Borsadaki büyük girişimler çok yıkıcı olabiliyorken, Bitcoin düşüşlerindeki yansımalar daha sınırlı oluyor. Kenningham, bu tarz durumlardan kişisel olarak kripto para birimine yatırım yapanların acı çekebileceğini ama finansal kurumların bitcoinin değerindeki düşüşü umursamayacağını söylüyor.

bitcoin-tulip_503x307

Lale soğanı fiyatlarının çökmesinin ardından, finansal karışıklığı çözümlemek için özel komisyonlar oluşturuldu ancak ticaretin büyük bir kısmının gerçekleştiği Hollanda gelişmeye devam etti. Lale etrafında oluşmuş olan sistem kepenklendi ancak ülkenin finansal sistemi dinç olmaya devam etti.

Kenningham, “Bitcoin ve diğer riskli varlıkların fiyatları arasında herhangi bir ilişki bulunmadığından, Bitcoin fiyatlarındaki düşüşün daha geniş çaplı finansal durumları etkilememesi gerek.” diyor.

Özgün Çeviri: Muhammet Salih MEMİŞ

Kaynak: Business Insider

Muhammet Salih Memiş

Yıldız Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği University of Cincinnati Mail: muhammetsalih.memis@gmail.com

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir