1729’un Gizemi

Uzun soluklu bir eğitim-öğretim yılını daha geride bıraktık. Kah sevindik, kah üzüldük, kah heyecanlandık; ama şimdi tatil zamanı, kalemi, defteri, kağıdı, sayıları bir kenara koyabiliriz! Anlatacağım konu aslında tam da bununla ilgili. Matematiğin ve sayıların sınırlarını en olmadık anlarda zorlamakla ilgili. Ölüm döşeğindeyken bile fark yaratabilmekle ilgili.

22 Aralık 1887 tarihinde Hindistan’da küçük bir kasaba olan Erode’de bir çocuk dünyaya geldi. İsmini ilerleyen yıllarda matematik tarihine altın harflerle yazdıracak olan bu çocuğun adı Srinivasa Aiyangar Ramanujan’dı. Kast sistemindeki en yüksek tabaka olan Brahman bir ailede doğmasına rağmen ailesinin durumu iyi olmadığı için sefalet içinde yaşamak zorunda kalan Ramanujan kısa süren hayatı boyunca birçok zorlukla mücadele etmek zorunda kaldı. Karşısına çıkan hiçbir zorluk onun matematiğe olan aşkını eksiltmeye yetmedi. Muhasebe işinde çalışmaya başladığı zaman boş vakitlerinde defterine formüller yazıyor, yaptığı çalışmaları kaydediyordu. Ramanujan’ın ilginç ve bir o kadar da başarılarla dolu macerası bu formüllerini ünlü matematikçi Godfrey Hardy’e göndermesiyle başlar. Ramanujan’ın formüllerini çok beğenen Hardy burs ayarlayarak onun Cambridge Üniversitesi’ne gelmesini sağlar. İngiltere’ye gelen Ramanujan Hindu geleneklerine sıkı sıkıya bağlı olduğu için buradaki yaşam tarzına pek alışamaz. Sadece vejeteryan yemekleri tüketiyor olması bile onun başına bela olmuştur; çünkü Dünya Savaşı zamanında aradığı sebzeleri yeterince bulamamaktadır. Vücudu halsiz düşmüştür ve sürekli hastalanıyordur. Bu yüzden genç yaşta verem olan Ramanujan bir gün hastaneye kaldırılır. İşte o efsaneleşmiş 1729’un hikayesi buradan gelir.

YH13HM35_1362381776157_503x307

Hastanede yatan dostu ve öğrencisi olan Ramanujan’ı ziyaret etmek isteyen Hardy taksiyle hastaneye gelir. Hastane odasına girdiğinde Ramanujan’ın bitkin olduğunu gören Hardy ortamın havasını değiştirebilmek için hastaneye gelirken kullandığı taksinin numarasının “1729” olduğunu söyler ve bu sayının kendisine çok anlamsız geldiğini, başına kötü bir şey gelmesinden korktuğunu dostuna iletir. Sayılarla arası çok iyi olan Ramanujan bunun üzerine biraz düşünür ve orada “1729” sayısının gizemini ortadan kaldırır. “Hayır Hardy, 1729 iki küp toplamı iki farklı şekilde yazılabilen en küçük doğal sayıdır” diyerek o tarihi açılımı yapar: 1729 = 123 + 13 = 103 + 93. Böylelikle bu sayının ardındaki sır perdesi aralanmış olur.

Hastaneden taburcu olduktan sonra Ramanujan ailesinin yanına Hindistan’a gitmek istediğini söyler ve evine döndükten bir yıl sonra 26 Nisan 1920’de henüz 32 yaşında iken yaşama gözlerini yumar.

The-Man-Who-Knew-Infinity-USA-2015-Matt-Brown-Dev-Patel-Jeremy-Irons-Malcolm-Sinclair-Raghuvir-Joshi-1_503x307

Matematiğe ilgi duyanlar ve Ramanujan hakkında daha fazla bilgi almak isteyenler için 2015 yapımı olan “Sonsuzluk Teorisi (The Man Who Knew Infinity)” filminin izlenmesini kesinlikle tavsiye ediyorum. 32 yıllık kısacık ömrü bile dünyayı değiştiren bu kişinin bizlere de ilham kaynağı olması dilekleriyle…

Özgün İçerik: Muhammet Salih Memiş 

About Muhammet Salih Memiş

Yıldız Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği University of Cincinnati Mail: muhammetsalih.memis@gmail.com

Muhammet Salih Memiş

Yıldız Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği University of Cincinnati Mail: muhammetsalih.memis@gmail.com

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir