Ülkemizin İlk Kadın Gökbilimcisi ve İlk Kadın Dekanı: Hatice Nüzhet Gökdoğan

H. Nüzhet Gökdoğan, 14 Ağustos 1910’da, İstanbul’da dünyaya geldi. Babası Mustafa Kemal Atatürk’ün silah arkadaşlarından Mehmet Zihni Toydemir, annesi ise Nebihe Hanım’dır. 1928 yılında Erenköy Kız Lisesi’nden mezun  olduktan sonra, devlet bursu alarak matematik-fizik lisansı yapmak için Fransa’ya gitti. Lyon Kız Lisesi’nde Fransızca öğrendikten sonra Erkek Lisesi kısmına geçerek matematik ağırlıklı bir eğitim aldı. 1932 yılında Lyon Üniversitesi’nde matematik lisansını tamamladı. 1934 yılında ise Paris Üniversitesi’nden fizik eğitimi gördükten sonra “Diplôme d’Études Supérieur” diplomasını aldı ve Paris Gözlemevi’nde staj yaptıktan sonra ülkemize geri döndü.

©PHOTOPQR/LE PROGRES/AUGROS PIERRE/LYON LE 21/11/2011 - UNIVERSITE LUMIERE LYON 2 LA GRANDE GRILLE DE L'UNIVERSITE

İstanbul Üniversitesi’nin, yabancı astronomların çabalarıyla kurulan Astronomi Kürsüsü’ne atanan ilk Türk doçent oldu. 1936-1946 yılları arasında ek görev olarak İTÜ’de matematik doçentliği yaptı ve bu kurumun ilk kadın çalışanı oldu. 1937 yılında, kürsü profesörü  Finlay Freundlich’in yanında yaptığı doktorasını tamamladı. Bu tez, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi kayıtlarında “bir numaralı” doktora tezidir. 1940 yılında doçent unvanını aldı ve yine bu sene Marshall Smart’ın “Spherical Astronomy” isimli eserini dilimize “Kürevi Astronomi” ismiyle tercüme etti. 1948 yılında da profesörlük unvanını aldı.

tad_790x445

Türk Matematik Derneği’nin(1948), Türk Kadınlar Derneği’nin(1949) kurucuları arasında yer aldı ve dönem dönem Türk Kadınlar Derneği’nin başkanlığını üstlendi. Uluslararası Astronomi Birliği’nin Türkiye temsilcisi ve Güneş Fiziği ile Spektroskopi komisyonlarına üye seçildi. 1954’te birkaç astronom ile birlikte kurduğu Türk Astronomi Derneği’nin başkanlığını 20 yıl boyunca sürdürdü.

pasadana_790x445

1951-1952 yıllarında Amerika Birleşik Devletleri’nin Michigan eyaletine gitti. Burada, Ann Arbos ve McMath-Hulbert gözlemevlerinde ve Wilson Dağı ile Palomar Dağı Gözlemevi’nin merkezinin bulunduğu Pasedena’da çalıştı.

23 Haziran 1954’te İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi dekanlığına seçildi. Ülkemizin ilk kadın dekanı olarak, bu görevini iki yıl sürdürdü. 1958’den itibaren, 22 yıl boyunca, Astronomi Kürsüsü’nün bölüm başkanı olarak görev yaptı. Bölüm başkanlığı süresince Fransa’da Meudon ve Nice, İsviçre’de Basel, İtalya’da Asiago Rasathaneleri ile ortak araştırma programları geliştirdi. Aralık 1971’de, Astronomi kürsüsünde, Türk ve Balkan astronomların katıldığı “Keppler Sempozyumu”nu düzenledi. 1978 yılında ikinci defa dekan seçildi. Eylül ayında Silivri’de İkinci Ulusal Astronomi Kongresi’ni düzenledi. Bu Kongre, 1997’de kurulan Ulusal Gözlemevi fikrinin gündeme geldiği ve tartışılmaya başlandığı çok önemli bir toplantı oldu.

nuzhet_790x445

1980 yılında, dekanlık ve bölüm başkanlığı görevini sürdürmekte iken emekli oldu. Akademik hayatı boyunca 6 ders kitabı çevirdi, 3 ders kitabı yazdı ve çeşitli makaleleri Fen Fakültesi Mecmuası’nda ve yabancı ülkelerde çıkan birçok bilim dergisinde yayınlandı. Gökdoğan, TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nin kurulmasında ilk adımların atılışında rol oynadı.

Kaynak 123

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir