Türkiye’ye Geri Getirilen Eserin Mozaik Parçalarının Hikayesi Nedir?

“Çingene Kızı” mozaiği; Gaziantep iline bağlı Nizip ilçesinin 10 kilometre doğusunda bulunan Zeugma antik kentinde, 1998-1999 Kış döneminde Belkıs Harabeleri’nin  kurtarılması sırasında bir villanın 300m2′‘lik tabanının parçası olarak, üzerindeki sütunun kaldırılmasıyla bulunmuştur.

Peki Tükiye’nin en etkileyici tarihi eserleri arasında olan “Çingene Kızı” mozaiğinin eksik parçaları nerede?

50 yılı aşkın süre boyunca ABD’de kalan mozaik, kaçakçılar tarafından yağmalanarak götürülmüştü. Tarihi eser kaçakçıları mozaiğin parçalarını 1960’lı yıllarda ülkeden kaçırmış, eserler ABD’nin Ohio eyaletindeki Bowling Green Üniversitesi tarafından satın alınmıştı. 2012 yılında Türkiyeli yetkililer, yıllarca onlara ev sahipliği yapan üniversiteden mozaik parçalarını geri istedi. Üniversitenin eserlerin satın alınması yönündeki talebine Ankara’dan ret geldi. ABD ve Türkiye arasında 5 yıl süren müzakereler sonucu, eserlerin teslimi için anlaşma imzalandı. Parçalar, 28 Kasım’da Gaziantep’e getirildi, arkeolog ve sanat tarihçileri tarafından sergilenmesi için hazırlandı. Eserler daha sonra Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki mozaiğin yanında ayrılan alana kondu. Yaklaşık 2 bin yıllık mozaiğin 12 parçası, Zeugma Mozaik Müzesi’nde özel bir törenle ziyarete açıldı.

Antik Kentin Simgesi Zeugma

Mozaik, 1996 yılında Gaziantep’in Nizip ilçesinde yer alan antik kent Zeugma’da yapılan kazılar sırasında keşfedildi. Zeugma, Büyük İskender’in generallerinden biri olan Selevkos Nikator’un M.Ö. 300 yılında Fırat Nehri yakınlarında kurduğu modern bir kentti.

Gaziantep Sanayi Odasının resmi İnternet sitesi zeugma.org’a göre, arkeologların yer altından çıkardığı 15 metre karelik mozaikteki genç kadın figürünün çarpıcı bakışları, daha sonra Zeugma kentinin simgesi haline geldi.

Çingene mi, yer tanrısı Gaia mı?

Mozaikteki insan suretinin ortadan ayrılan örgülü saçları Çingene kızını andırdığı için ona bu isim verildi. Bazı kaynaklar figürün yer tanrısı Gaia’yı tasvir ettiğini, bazıları Büyük İskender’den ilham alındığını öne sürdü. Aktüel Arkeoloji Dergisi’ne göre mozaik aslında antik kent Zeugma’daki Menad Evi’nin yemek odasının tabanını süslüyordu. Ancak mozaiğe saç örgülerinden dolayı halk arasında “Çingene Kızı” denilmektedir.

Özel İçerik: Zeynep Bilen

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir