Tarihçilerin Kutbu Halil İnalcık’tan 4 Önemli Hayat Dersi

Her ülkenin tarihinde varlığıyla gurur duyulan, çok şey borçlu olduğu birtakım büyük insanlar vardır. İnalcık Hoca, yalnızca Türkiye’nin değil dünyanın yetiştirdiği sayılı tarihçilerden, herkesin saygı duyduğu ve duyması lazım gelen büyük isimlerdendir. Kendisi özellikle Osmanlı tarihi alanında eşi benzeri görülmemiş bilgiye sahip bir ustadır. Bu nedenledir ki kendisinin ”Tarihçilerin Kutbu” ya da Şeyh-ûl Müverrihin (Tarihçilerin şeyhi) gibi isimlerle anılması boşuna değildir. Dünyanın farklı üniversitelerinde tarih kürsülerinde çalışmış, Türk tarihine büyük hizmetlerde bulunmuştur. Mirasını devam ettirecek birçok büyük hoca yetiştirmiş ve ”hocaların hocası” adıyla anılmayı da yine hak etmiştir.

11_n3gB-_400x400

1916’da İstanbul’da dünyaya geldi. Babası Kırım göçmenlerinden Seyit Osman Nuri Bey, annesi Ayşe Bahriye Hanım’dır. Ailesi, 1924 yılında Ankara’ya yerleşti

1923-1930 arasında Ankara Gazi Mektebi’ne, bir yıl Sivas Muallim Mektebi’ne devam etti. Orta tahsilini 1931’de Ankara’da Gazi Muallim Mektebi’nde tamamladıktan sonra Balıkesir Necati Bey Muallim Mektebi’nde lise tahsiline devam etti. 1936 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yeni Çağ Tarihi bölümünde yüksek öğrenimine başladı. 1940 yılında mezun olduktan sonra fakültede asistan olarak kaldı.

1942 yılında Tanzimat ve Bulgar Meselesi adlı doktora tezini verdi. 1943’te Viyana’dan ‘Büyük Ricat’e Osmanlı İmparatorluğu ve Kırım Hanlığı başlıklı teziyle doçentliğe atandı. 1945’te AÜDTCF Arap Dili ve Edebiyatı bölümünden Şevkiye Işıl hanımla evlendi. Bu evlilikten kızı Günhan dünyaya geldi.

Uzun yıllar aynı fakültede Osmanlı ve Avrupa tarihi üzerine dersler veren İnalcık, 1947’de Türk Tarih Kurumu (TTK) üyeliğine seçildi. 1949’da İngiltere’ye giderek British Museum’da Türkçe yazmalar üzerinde çalıştı ve Calendar of State Papers serisinde Osmanlı tarihine ait kayıtları topladı. Public Record Office’te Osmanlı İmparatorluğu ile ilgili kaynak taraması yaptı. 1951 yılında Türkiye’ye döndü.

1951’in yazında Bursa Şer’iyye Sicilleri üzerine çalışmaya başladı. Girişimleri sonucu siciller, Topkapı sarayındaki atölyede ciltlenip temizlenerek tekrar Bursa’ya gönderildi. İnalcık, Haziran 1952’de Viyana Bozgun Yıllarında Osmanlı-Kırım Hanlığı İşbirliği teziyle profesörlük unvanı aldı.

Columbia, Princeton, Pennsylvania, Harvard üniversitelerinde ziyaretçi profesör olarak dersler veren İnalcık, 1972 Ankara Üniversitesinden emekli olarak Chicago Üniversitesinde Osmanlı Tarihi Kürsüsü’nü kurdu. 1973 yılında kitabı The Ottoman Empire The Classical Age 1300-1600 yayımlandı.

inalcik

İnalcık, Osmanlı/Türk tarihi araştırmalarının ortaya koyduğu yeni bilgi ve bulguların en üst düzeyde paylaşılıp tartışılması için “International Association for Social and Economic History of Turkey” adlı uluslararası bir birlik kurdu, ilk 1977’de Hacettepe Üniversitesi’nde olmak üzere 11 uluslararası kongrenin toplanmasına öncülük etti.

1986 yılında Chicago Üniversitesi’nden de emekliye ayrıldı ve 1993 yılında Bilkent Üniversitesi’nde Tarih Bölümünü kurdu. 23 yıl boyunca Bilkent Üniversitesi Osmanlı Tarihi bölümünde yüksek lisans ve doktora öğrencilerine seminer dersi verdi.

2003 yılında Bilkent Üniversitesi’nde Halil İnalcık Center for Ottoman Studies adlı bir merkez kurdu. Halil İnalcık, yıllardan beri çeşitli arşivlerden topladığı belge ve defterlerin kopyalarını, yarım kalmış araştırma metinlerini, 1000’den fazla ayrı basımı ve diğer materyalleri bu merkeze bağışlamıştır.

İnalcık, çok iyi düzeyde Osmanlı Türkçesi, iyi düzeyde; İngilizce, Fransızca, Almanca, orta düzeyde de; Arapça, Farsça ve İtalyanca biliyordu. Dünyanın çeşitli üniversitelerinden çok sayıda fahri doktora tevcih edilen İnalcık, 20. yüzyıl sona ererken  Cambridge’de bulunan Uluslararası Biyografi Merkezi tarafından dünyada sosyal bilimler alanında sayılı 2000 bilim adamı arasında gösterilmiştir.

Hayatı ve tarihçiliğini anlattığı Tarihçilerin Kutbu Halil İnalcık Kitabı adlı söyleşi kitabı Türkiye İş Bankası Kültür yayınlarından 2005 yılında yayımlanmıştır. Avrasiya Akademiyası’nın kurucu üyelerinden birisi idi.

Halil İnalcık

Sizi kendisinin tavsiyeleriyle baş başa bırakıyoruz.

Çalışma : Manalı bir hayat için kendinize uzak, büyük bir gaye koyun. Sonra da onu gerçekleştirmek için çok çalışın.

Para : Yetecek kadar olsun. Kendinizi servet yığma hırsına kaptırmayın. Ama bir eviniz olsun.

Aşk : Çalışma uğruna yalnızlığı seçmeyin, hayatınız noksan kalır. Tanrı bizi çift yaratmış. Kadınsız hayat yarım hayattır.

Aile : Ben öyle çok çocuklu bir hayat kuramadım, bir kızım oldu. Ama çocuk sahibi olmak ilim yapmaya engel değildir.

DVYEyA1XcAAUJlf

”Rica ediyorum, bu memleketin geleceğini düşünüyorsanız, bu lüzumsuz semboller veya başka gayriciddi konular üzerinde kavgaları kesin, birbirinizi anlamaya çalışın, aranızda uzlaşmaya çalışın.”

Kaynak 1, 2

Rabia Gül Yazar

İstanbul \ Türk-Alman Üniversitesi / Kültür ve İletişim Bilimleri

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir